Is jouw angst jouw meester of ben je meester over jouw angst?

Het is lang, lang geleden dat ik een blog geschreven heb via www.vanjestressaf.nl

Ik dacht dat ik toentertijd alle onderwerpen die met stress samenhangen wel in goede inhoudelijke blogs had ‘behandeld’. Mijn creativiteit was ook een beetje ‘op’. Maar nu in deze barre Corona tijden (sorry dat ik erover begin!) dacht ik: misschien kan ik anderen met mijn gedachten/inspiratie/kennis een beetje helpen. Ik word bovendien ook wat onrustig van het niets doen, maar daarover later meer. Deze blog gaat over angst en de daarmee samenhangende stress. De angst veroorzaakt door een virus. Angst over bijvoorbeeld het verlies van je baan, angst door eenzaamheid en de angst om ziek te worden. Over hoe angst je overkomt. Over hoe je angst soms zelf creëert.  Over hoe angst je kan worden aangepraat door anderen en….wat je kunt doen om die angst ietwat in te dammen.

De titel is natuurlijk prikkelend bedoeld, maar angst heeft biologisch gezien zeker een functie. Toen we vroeger in ons berenvelletje rondrenden over de Nederlandse Toendra en op jacht moesten voor ons eten was het slim om, wanneer je een Mammoet tegenkwam, angst serieus te nemen. Dat geldt tegenwoordig nog steeds als je een drukke verkeersweg oversteekt of op werkgebied die belangrijke presentatie gaat geven. De angst zorgt ervoor dat we ‘klaar’ zijn, scherp zijn, ‘aan’ staan om te presteren. Niets mis mee natuurlijk. Tegelijkertijd kan angst ook sluimerend, overheersend en verlammend zijn,waardoor we bevriezen of het liefst in een hoekje willen wegkruipen. Deze angst is minder gezond. In het e-book dat je krijgt als je de online stressmeter invult ga ik dieper in op de fysieke aspecten van angst en stress. Op het moment dat je een teveel aan (sluimerende) angst of stress ervaart , is het zinvol om te kijken:

Waar die angst door veroorzaakt wordt , dus wat is de trigger?
Waar je invloed op hebt en waarop niet?

Een heel simpel voorbeeld. Stel dat je merkt dat als je veel op NU.NL leest over het corona virus (trigger) je daar angstig van wordt (gevolg). In je cirkel van invloed zou je kunnen besluiten om die berichten niet meer te lezen door de app te verwijderen van je mobiel. Probleem opgelost, zou je zeggen. Het wordt lastiger als jijzelf voor een groot gedeelte de veroorzaker bent van je eigen angst en daar wil ik wat dieper op in gaan. Ik weet niet hoe het jou vergaat, maar ik zie mensen op verschillende manieren reageren op de huidige situatie. Ik had zelf in het begin mijn ‘relativeerder’ veel aanstaan. Een kant die de gevolgen van het virus en ook de reacties van mensen daarop nogal kan bagatelliseren. Je zou kunnen zeggen dat die kant ervoor zorgt dat ik niet echt hoef stil te staan bij de feitelijke situatie – een vermijdende kant. 

Een goede vriendin van mij heeft vaak haar ‘filosoof’ aanstaan die haar laat nadenken over ‘hoe de wereld er straks uit gaat zien’ en ‘of het niet de natuur is, die ons iets wil duidelijk maken’. Een kant die stemt tot nadenken, maar ook wat afleidt van de harde realiteit. Bij een collega van mij is geregeld zijn ‘ doemdenker’ actief, die hem en ons waarschuwt voor het einde der tijden.  Een kant die er inmiddels ook voor zorgt dat hij zich volledig stort op het ‘online werken’ en daar allerlei kansen ziet. Op social media zie je veel ‘scherprechters’ die het echt niet vinden kunnen dat mensen nu op zondag naar de bouwmarkt gaan of  mensen ontmoeten – ‘binnenblijven zul je’ – dat is hun devies.De lijst met types is eindeloos.

Een interessante oefening voor jezelf kan zijn om de komende dagen extra opmerkzaam te zijn op hoe andere mensen reageren op de corona crises. Welke kant vermoed je bij de ander en welke kant in jou reageert daarop? Wat ik zelf merk is dat, als ik met een ‘doemdenker’ praat, mijn ‘relativeerder’ aangaat. Ik ga dan (in eerste instantie) vertellen dat het uiteindelijk allemaal wel goed zal komen.

Iets van theorie dan. De idee is dat onze persoonlijkheid bestaat uit vele ‘kanten’ die je op verschillende momenten ‘inschakelt’, soms bijna automatisch, op situaties die zich voordoen. De metafoor van de bus wordt hiervoor vaak gebruikt. Een bus vol met ‘ikken’, elk met hun eigen credo’s, gedachtegangen, gevoelens en strategieën. Er zijn kanten die meer voorin de bus zitten en geregeld meesturen met jou als bestuurder. En er zijn andere kanten die meer achterin zitten of zelfs verscholen in de kattenbak en daardoor minder zichtbaar en bepalend zijn. Elke ‘ik’ heeft voor- en nadelen. Zo kan jouw ‘pleaser’ ervoor zorgen dat mensen je aardig vinden, maar er ook voor zorgen dat je soms teveel de behoeftes van anderen centraal stelt en helemaal als jouw tegenhanger ‘de grenzensteller’ in de kattenbak verborgen zit. Het gaat allemaal over balans.

Vraag: welke kant bemerk je bij jezelf als ‘veel aanwezig’ in deze corona crises?

De functie van deze ‘kanten’ is dat ze voor bepaalde zaken zorgen in je leven. Ze kunnen bijvoorbeeld zorgen voor veiligheid, gezien worden, betekenis hebben of dat je bepaalde zaken gedaan krijgt. Niets mis mee toch? Wanneer er echter sprake is van onbalans en bijvoorbeeld jouw ‘piekeraar’ (als zijnde een kant die inschat welke mogelijke risico’s je loopt) veel en vaak voorin de bus zit, kan je ook te angstig worden. Het is dan interessant om te onderzoeken wat  de ‘trigger’ is, waardoor deze kant ‘aan gaat’.  Vervolgens kun je ook onderzoeken welke ‘tegenhanger’ kan helpen. In dit geval bijvoorbeeld de relaxte onbezorgde kant als tegenhanger van de ‘piekeraar’.

Vraag: welk ‘intern’ zelfgesprek voer je weleens en welke ‘kant’ destilleer je daaruit. Welke emotie kun je daaraan koppelen? En waar voel je dat in je lichaam?

De idee is dat ook fysieke sensaties die samenhangen met angst, verdriet, woede, blijdschap, schaamte, walging, verrassing en verbazing veroorzaakt of voorkomen worden door deze ‘kanten’ of ‘ikken’. Zo kan jouw perfectionist ervoor zorgen dat je geen fouten maakt. Daarmee beschermt hij je tegen gevoelens van schaamte of falen. Door zijn hoge eisen bestaat echter ook de kans dat  de perfectionist jou laat opbranden, je een constante onrust laat ervaren of verlamt. Ook niet prettig. Dus wat nu?

De weg ligt in bewustwording en uiteindelijke acceptatie van (in dit geval) de angst om te falen en kwetsbaarheid die daarmee samenhangt.  Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. De bewustwording begint met het herkennen van je eigen reacties op situaties, je neigingen en de daarbij behorende gevoelens. Onderzoek eens welke kanten aan het werk zijn. Wat proberen ze te beschermen of te voorkomen? En welke tegenhanger zou je wat meer kunt inschakelen?

En het mooie en troostrijke (vind ik zelf) is dat al deze kanten ons leven kleur geven en je nooit uitgeleerd raakt. Dat geraakt worden, je onrustig voelen (in mijn geval) en pijn bij het leven hoort en dat het tegelijkertijd de weg opent naar meer verdieping, ontspanning en plezier. Zonder donker geen licht. Ik eindig met een prachtig gedicht van de Perzische dichter Rumi uit de 13e eeuw.

De herberg (Rumi)

Dit mens-zijn is een soort herberg
Elke ochtend weer nieuw bezoek.

Een vreugde, een depressie, een benauwdheid,
een flits van inzicht komt
als een onverwachte gast.

Verwelkom ze; ontvang ze allemaal gastvrij
zelfs als er een menigte verdriet binnenstormt
die met geweld je hele huisraad kort en klein slaat.

Behandel dan toch elke gast met eerbied.
Misschien komt hij de boel ontruimen
om plaats te maken voor extase…….

De donkere gedachte, schaamte, het venijn,
ontmoet ze bij de voordeur met een brede grijns
en vraag ze om erbij te komen zitten.

Wees blij met iedereen die langskomt
de hemel heeft ze stuk voor stuk gestuurd
om jou als raadgever te dienen.

Wil je wat meer lezen over jouw ikken, dan is het boekje ‘ik en mijn ikken’ zeker een aanrader. En grasduin ook door de website als je wat meer informatie wilt over stressreductie. Als je de stressmeter invult, ontvang je het gratis e-book en updates over nieuwe blogs.