Het sollicitatiegesprek, kijk je ernaar uit of vrees je het?

Inleiding

Een vriendin van mij, een van de velen die door de crisis haar baan is kwijtgeraakt, had onlangs een sollicitatiegesprek. Een goed CV en prima brief, maar haar gesprek liep niet van een leiden dakje. Het leek alsof ze de selecteurs niet goed kon duidelijk maken, waarom ze nu juist haar moesten aannemen voor deze functie. Zijzelf zij achteraf: ‘ik voelde me tijdens het sollicitatiegesprek net een marktkoopman, maar dan een die zijn ‘waar’ niet goed aan de man kon brengen’.

Dit artikel gaat niet over de perfecte brief of hoe je een goed CV schrijft. Daar zijn talloze goede artikelen over te lezen. Dit artikel gaat over hoe je in een sollicitatiegesprek krijgt wat je hebben wilt, namelijk de BAAN. Je gaat leren hoe je tijdens het sollicitatiegesprek de selecteurs het beste kunt benaderen, namelijk door aan te sluiten op hun behoefte, op hun taal, zodat je de kans gaat vergroten dat je jouw droombaan krijgt.

Persoonlijkheden

Wanneer je wat verder nadenkt over een sollicitatiegesprek, moet je het eigenlijk hebben over gedrag. Jouw gedrag en het gedrag van de selecteurs. Zij willen iets en jij wil iets en de kunst is om dat goed op elkaar te laten aansluiten. De eerst aangewezen persoon die daarin iets heeft te doen ben jij. Natuurlijk is het fijn als de selecteurs jou in het begin van het sollicitatiegesprek eerst op je gemak stellen, nieuwsgierig zijn naar wie je bent en door de juiste vragen te stellen jou aan het praten krijgen. Een stelregel is dat jij 80% van de tijd aan het woord bent en zij 20%. In de werkelijkheid lopen de gesprekken vaak anders. De selecteurs zijn gehaast, je bent de laatste van de dag, ze vertellen meer dan dat ze een vraag stellen en vergeten je in het begin van het sollicitatiegesprek op je gemak te stellen. Vooringenomenheid die soms al bij het handen schudden leidt tot de keuze dat jij niet hun droomkandidaat bent. Niet voor niets wordt weleens gesteld, dat in de eerste 30 seconden onbewust al een keuze wordt gemaakt. Wees je dus bewust van wat je uitstraalt!

Hoe fijn zou het zijn als je een hulpmiddel hebt om de ander makkelijker te begrijpen tijdens het sollicitatiegesprek, zodat je jouw gedrag kunt afstemmen op de behoeften van de selecteurs. Dat je leert welke taal je moet bezigen en op welke wijze je contact maakt met de ander, zodat hij/zij het vertrouwen krijgt dat jij die baan moet krijgen.

Leren aansluiten op de taal van de ander

Kijken naar menselijk gedrag en dat willen plaatsen in hokjes is vrij lastig. Toch kan het als denkkader helpen dit te doen. Het helpt je om voorkeursstijlen van anderen te zien, te herkennen en daar vervolgens op af te stemmen. Er zijn vele persoonlijkheidsmodellen, soms wel met 8 verschillende types. Ik hou van eenvoud, 4 typen maximaal. Het persoonlijkheidsmodel dat ik gebruik gaat uit van 2 assen. De as ‘introvert en extrovert’ en de as ‘taakgericht en mensgericht’ (zie hieronder).

  •  Extravert: Mensen die spontaan handelen, gericht zijn op de buitenwereld, beslissingen maken op gevoel en graag zo snel mogelijk resultaten willen zien.
  • Introvert: Mensen die een probleem het liefst grondig overdenken voordat ze overgaan tot handelen en dingen graag afwachten.
  • Taakgericht: Mensen die gericht zijn op taken en die houden van het vergelijken, onderzoeken en controleren van documenten.
  • Mensgericht: Mensen die gericht zijn op relaties, die houden van gesprekken en bijvoorbeeld het bezoeken van presentaties of bijeenkomsten.

Zo krijg je een onderverdeling in vier persoonlijkheidstypes (DominantOndernemendNauwgezet en Constant).

Nu is het zo dat je niet alleen maar een ondernemend type bent, maar vaak heb je ook een tweede kant die je zult herkennen, bijvoorbeeld constant. Dat geldt voor anderen ook. Daarnaast kun je een zeer constant iemand zijn of daar elementen van herkennen. Dit model geeft je een hulpmiddel om beter aan te sluiten op de ander en daarmee sneller te krijgen wat je hebben wilt.
stress, sollicitatiegesprek, stresshantering, RET, ontspanning, vanjestressaf, lars ratering, coaching, training, online cursus, balans, minder piekeren, afvallen, gewicht, timemanagement, tijdhantering, spierontspanning, gezonder leven, fitter worden, minder ziekteverzuim, meer energie

De vier persoonlijkheden toegelicht

Voordat je kunt aansluiten in bijvoorbeeld een sollicitatiegesprek is het van belang te snappen welke behoefte en welke taal deze typen spreken.

Een dominant type houdt van uitdagingen, is resultaatgericht. Hij (en zij) neemt snel en doelgericht beslissingen. Hij kan soms wat hard overkomen. Daarmee kan hij over de grens van de ander gaan (met name bij constante mensen). Hij heeft moeite met luisteren en kan een wat gehaast tempo hebben in spreken. Hij komt graag direct tot de kern. De relaties met anderen vindt jij minder van belang. Hij kijkt je recht aan en gaat direct op zijn doel af.

Een ondernemend type is een echte netwerken. Hij leeft op bij het idee dat er samengewerkt kan worden. Hij (en zij) kan inspirerend en levendig vertellen en vestigt graag de aandacht op zichzelf. Hij is gericht op de emoties in gesprekken. Chaos, ook in de gesprekken, ligt op de loer. Het gesprek kan door zijn enthousiasme alle kanten op vliegen. Met name nauwgezette mensen (linksonder) kunnen hier moeite mee hebben. Hij is beweeglijk en zit moeilijk stil.

Een constant type houdt van routinematige handelingen en daar waar samengewerkt moet worden met anderen. De relatie is belangrijk voor hem (en haar). Hij is voorzichtig in het maken van beslissingen en kan daarbij leunen op anderen. Hij is conflictvermijdend, hulpvaardig en gericht op de ander. Hij houdt van een zekere structuur en regelmaat in het werk (dit heeft hij gemeen met nauwgezette mensen) en kan soms moeite hebben met veranderingen. Een constant iemand luistert goed en observeert de ander.stress, stresshantering, RET, ontspanning, vanjestressaf, lars ratering, coaching, training, online cursus, balans, minder piekeren, afvallen, gewicht, timemanagement, tijdhantering, spierontspanning, gezonder leven, fitter worden, minder ziekteverzuim, meer energie, sollicitatiegesprek

Een nauwgezet type voelt zich aangesproken als er kwaliteit geleverd moet worden. Hij (en zij) denkt na voordat hij iets zegt, denkt een paar stappen vooruit. Hij ziet de beren op de weg die de kwaliteit in de weg zou kunnen komen te staan. Hij verlangt bewijzen van wat je zegt, hij baseert zich op feiten voordat hij iets van je aanneemt. Hij is minder beweeglijk en luistert goed ‘tussen de regels door’. Emoties zijn minder belangrijk voor hem. Conflicteren met het ondernemendetype liggen op de loer (die wil namelijk snel en gaat voor emoties in gesprekken)

En…..wat heb je nu aan deze kennis?

Toepassing van de vier persoonlijkheidstypes in een sollicitatiegesprek

Het mooie aan dit trouwens sterk vereenvoudigde model over menselijk gedrag is, dat je kunt inschatten wat jouw eigen stijl is en daarnaast die van anderen meer kunt lezen. En met dat laatste ben je in staat meer aan te sluiten op de behoefte en taal van de ander. Dus stel jij bent een constant type: Je wikt en weegt voordat je wat zegt, je vindt het belangrijk om je op je gemak te voelen, voordat je iets van jezelf laat zien en je ontmoet een dominant type als selecteur, dan ligt er miscommunicatie op de loer. Daar waar jij wikt en weegt en zorgvuldig uitlegt n.a.v. de voorbeelden die je in het gesprek inbrengt, wordt het dominanttype nog ongeduldiger. Hij/zij zal zich onbewust afvragen, waarom duurt dit allemaal zo lang, dit kan sneller en hij zal vinden dat jij niet snel tot the point komt (wat in de belevingswereld van deze selecteur ook zo is). Je zult dus als constant type sneller moeten praten, sneller tot de kern moeten komen en meer over je eigen prestaties vertellen. Waarom? Omdat daar de behoefte ligt van je gesprekspartner die een meer dominante stijl heeft.

Een ander voorbeeld. Stel jij bent een ondernemend type. Je zit vol met ideeën  voor deze nieuwe baan, je hebt er zin in en bent super enthousiast om over jezelf te praten. Geen probleem natuurlijk. Totdat je een nauwgezet type als selecteur tegenover je hebt zitten, die denkt in kleine stapjes en wil geen risico’s wil lopen en zit al helemaal niet te wachten op veel beweeglijkheid tegenover zich. Jij zult dus in je spreektempo omlaag moeten, vaker woorden als zorgvuldig en kwaliteit moeten gebruiken en wat rustiger in je stoel moeten gaan zitten. Waarom? Omdat je daarmee beter aansluit op de behoefte van de ander. Die voelt zich meer gespiegeld door en in jou en krijgt het vertrouwen dat jij de juiste man of vrouw voor de functie bent.

Moet ik dan iemand anders worden?

Nee, natuurlijk niet! Je bent wie je bent. Alleen kan het handig zijn om in lastige situaties die voor jou erg belangrijk zijn meer flexibel te worden in je gedrag, zodat je sneller en makkelijker krijgt wat je hebben wilt. Kijk eens waar jij in het model waar jij je bevindt. Ben je meer constant of juist dominant. Vraag dat ook eens anderen en bereid jouw sollicitatiegesprek ook eens zo voor dat je makkelijk kunt afstemmen op andere types. Ben je niet aangenomen vraag eens na hoe jij bent overgekomen en leer daar van! Sommige mensen zeggen dat je met behulp van dit model manipuleert. Ik noem het liever beïnvloeden, hetgeen we eigenlijk de hele dag door doen, maar nu wat meer bewust.

Andere tips bij het sollicitatiegesprek

  • Als mensen vragen naar jouw kwaliteiten of competenties, geef daar dan voorbeelden bij. Google maar eens op de STAR-methode. Een goede selecteur vraagt tijdens het sollicitatiegesprek naar voorbeelden, waaruit naar voren komt, wat jouw competenties zijn. Als hij dat zelf niet doet, kun je dat zelf doen. Daarmee wordt het gesprek duidelijker en levendiger.
  • Zorg voor een lichte wedstrijdspanning vooraf, niet teveel en niet te weinig. Een goede ademhaling kan daarbij helpen.
  • Kijk beide gesprekspartners aan als je antwoord geeft.
  • Denk niet alleen na over wat je zegt, maar ook hoe je het zegt. Maar daar gaat dit hele artikel in feite over.

Een goed filmpje om je sollicitatiegesprek voor te bereiden is het volgende:

Een van de modules in ons programma gaat over het zetten van een stap in je loopbaan. Wil je hier meer over weten neem dan gerust contact met ons op. Wil jij weten hoe het met je eigen stressniveau is gesteld. Vul dan de stressmeter in op http://vanjestressaf.nl/de-stressmeter/. Wil je op de hoogte blijven van meer artikelen op het gebied van stresshantering vul dan hier je gegevens in www.vanjestressaf.nl/gratis-e-book . Je ontvangt tegelijkertijd het gratis e-book ‘van je stress af’. En ik zou het enorm waarderen als je iets schrijft over dit artikel op je eigen facebookpagina of twitter account.