Assertiviteit, is het grenzen stellen of meer…..?

Een tijdje terug was het de week van de werkstress. De bedoeling was dat werkgevers in gesprek zouden gaan met medewerkers die stress ervaren of in ieder geval tekenen daarvan vertonen (assertiviteit). Ik ben benieuwd of dat een erg groot succes geworden is.

Misschien ben ik inmiddels een beetje cynisch geworden door bijvoorbeeld de enorme uitvalpercentages in het onderwijs en de geluiden van veel mensen om mij heen. Te druk, weinig slaap, niet kunnen ontspannen, fysieke klachten, allemaal signalen dat het lijf zegt: ‘rustig aan!’ En ja, dan is het goed dat er wat aan gedaan wordt, maar vaak zit er veel meer achter die problemen dan we denken……..assertiviteit, grenzen stellen, met elkaar in gesprek gaan. Het lijkt makkelijker dan het is.

Assertiviteit, wie heeft nu welke verantwoordelijkheid?

Als het om werkstress gaat hebben beide kanten iets te doen. Inderdaad, de werkgever (vaak de leidinggevende) die met wat andere ogen zou mogen kijken naar zijn/haar medewerkers en zichzelf vaker de vraag zou kunnen stellen: ‘kan ik dit nu van die ander vragen of verwachten’. Of gewoonweg eens vraagt hoe het met de ander gaat. En natuurlijk de medewerker zelf die kan aangeven dat iets niet past op dit moment en vanuit een volwassen houding het gesprek aangaat over wanneer dan eventueel wel (en daar gehoor voor krijgt). Of gewoonweg aangeeft dat het niet goed gaat met hem of haar en om hulp vraagt.

Achter dit ‘spel’ zit natuurlijk een verdekte wereld bij beide partijen met belangen, emoties en behoeften die maakt dat  we ons op een bepaalde manier opstellen. De leidinggevende krijgt van hogerhand ook druk opgelegd om te leveren. Die druk vertaalt hij in activiteiten naar zijn eigen medewerkers. Wat als hij in dat geval ‘ja’ zegt op een ‘nee’ van zijn medewerker. Hoe gaan anderen in zijn team reageren? Komt iedereen dan aan met ‘dat kan ik er nu niet bij hebben’? En wat betekent het voor zijn positie naar zijn eigen leidinggevende(n)? Straks moet hij daar ook een ‘nee’ verkopen, omdat het project niet op tijd af is. Het vereist dus moed om daar goed mee om te gaan.

De medewerker zelf vindt het vaak ook lastig om zich assertief op te stellen. Dat kan in het karakter zitten, ‘nee zeggen doe je niet’ (een overtuiging) of bijvoorbeeld in de cultuur van een bedrijf of een team. Er kan een cultuur heersen van ‘niet zeuren, maar poetsen’, wat zich uit in veel overwerk en  maar door blijven gaan. Zeg dan nog maar eens ‘nee’ tegen een klus. Wat word je positie in het team? Hoe zien anderen jou als je aangeeft dat je iets niet aankan? Word je dan het zielige vogeltje van de afdeling? Of die niet collegiale collega die alleen maar aan zichzelf denkt. Genoeg redenen om over te gaan piekeren en uiteindelijk niets te doen.

Gewoon wat vaker ‘nee’ zeggen, is dat nu assertiviteit?

Achter een welgemeend advies van je omgeving ‘dan zeg je toch gewoon wat vaker nee’, zit dus een wereld die dat moeilijk maakt. En soms, soms zegt het lijf gewoon ‘ho, nu even niet meer’. Veel beter is het om op tijd je eigen grens op te merken en daar waar nodig is te bewaken. Te leren onderhandelen over de hoeveelheid werk die je wel of niet aankunt. Signalen van je lijf serieus te nemen en er iets aan te doen, voordat je uitvalt met een flinke overspanning of zelfs burn-out. Dus ben jij die medewerker die zich soms overvraagt voelt, neem dit serieus en onderhandel over wat wel en niet kan. Soms kan een ‘hier denk ik even over na’, een goede escape zijn om daarover na te kunnen denken en tot een goed besluit te komen.